شاید بگویید کوره آجرپزی و اطلاعات آن، چه تأثیری در صنعت ساخت و ساز یا تولید در مجموعههای صنعتی دارد. استفاده از آجر در ساخت بناها، ساختمانها و پروژههای ساختمانی قدمتی طولانی و چند صدساله دارد. این مدت تغییر و تحول زیادی در تولید این مصالح کاربردی ایجاد شده است. البته تولید آجر کوره ای نسوز برای ساخت کوره هم انجام میشود که کاربردی صنعتی دارند. آجری استفاده از این محصول به شکل خشت و گل گرفته تا امروزه که قالبها، ابعاد، انواع مختلف آجر نما و آجر کوره در بازار وجود دارد، به همین صورت مواد اولیه و نحوه تولید آجر تغییر کرده است. در گذشته که تنها با قالبهای ساده و تحت فشار قرار دادن خاک و خشک شدن آن، خشت و آجر را تولید میکردند. با پیشرفت علم، فرایند بهینهسازی خاک، استفاده از ابزار و دستگاههایی برای پرس کردن آجر و پخت آجر برای افزایش استحکام و عمر مفید آن، فرایند ساخت آجر را تغییر داد و کاملتر شد.
پخت آجر چه تأثیری در کیفیت این محصول دارد؟ شاید این پرسش برای شما هم مطرح شده باشد. کاربرد آجر چه در صنعت ساختمان و چه به صورت کاربرد صنعتی آن (آجر نسوز کوره) روال ساخت نسبتاً مشترک و مشابهی دارد. پس از ریختن و پرس کردن خاک و مواد دیگر در قالب و خارج کردن آنها، امکان استفاده از آجر وجود ندارد؛ زیرا محصول بدست آمده استحکام چندانی ندارد و با فشار نهچندان زیادی تخریب شده و به شکل خاک و کلوخ خواهد شد. پخت آجر باعث خشک شدن کامل مواد اولیه، افزایش تراکم و نهایتاً بالارفتن مقاومت آجر خواهد شد. این مقاله بیشتر به پخت آجر در کوره آجرپزی میپردازد.
آنچه در این مقاله میخوانید :
انواع کوره آجرپزی
اگر بخواهیم معرفی کوتاه و کلیشهای از انواع کوره آجرپزی داشته باشیم، بهتر است آن را این کوره را در دو دستهی قدیمی و مدرن قرار دهیم. در این کورهها، انواع آجر با مصرف ساخت و ساز و آجر کوره صنعتی (آجر نسوز کوره) پخت و تولید میشود. کوره سنتی را میتوان یک نوع از کوره آجرپزی دانست که مشخصات و شرایط آن کاملاً معلوم است که در ادامه به آن اشاره میکنیم. کوره آجرپزی مدرن را میتوان به چند نوع شناسایی کرد؛ پس از معرفی نوع سنتی یا قدیمی کوره آجرپزی، مشخصات دسته مدرن آن را نیز برای شما توضیح میدهیم.
بیشتر بخوانید : آجر کوره چیست؟
کوره آجرپزی قدیمی
از اولین باری که پخت آجر انجام شد، شاید هزاران سال گذشته باشد. این کوره که به کورههای دستی یا کوره سنتی هم شهرت دارد، اثر بسیار زیادی در بازار ساخت و ساز در زمان خود داشت. شاید هنوز انگشت شماری از این نوع کوره در برخی شهرهای کشورمان وجود داشته باشد که بیشتر آنها غیرفعال هستند و دیگر تولید آجر در آنها صورت نمیگیرد.
در کارگاههایی که با آجر آجرپزی سنتی فعالیت میکردند، فرایند تولید در مراحل زیر صورت میگرفت:
۱. آمادهکردن خاک و گل (الک کردن خاک و مخلوط کردن آن با آب و مواد دیگر)
۲. قالبزنی یا قالبگیری مواد آماده شده
۳. قرار دادن قالبها در فضای باز (خشک کردن با آفتاب)
۴. انبار کردن قالبها و خشک شدن نهایی آنها
۵. چیدن آجرها در کوره آجرپزی قدیمی و پخت در دمای بالا

کوره پخت آجر
هر کدام از این مراحل با توجه به وجود کمترین امکانات ممکن انجام میشد و مشخص است که تولید آجر در نهایت در زمانی طولانی و فرایندی مشکل انجام میشد. بیشتر این کارگاههای با توجه به شرایط محصول در مناطق گرمسیر و کویری (مانند اطراف تهران و ری و ورامین) فعال بودند. کار در هوای گرم این مناطق سختیهای خود را دارد. گرمای هوا از یکطرفه و دمای بالای کوره از طرف دیگر روند تولید را مشکلتر میکرد. این موارد حکایت و سندی بر مشکلات تولید با کوره آجرپزی قدیمی است. محصولی که از این کارگاهها خارج میشد را با عنوان خشت میشناختند و کیفیت این محصولات با در نظر گرفتن سلیقه و استانداردهای امروز، بسیار پایین بو؛ اما در زمان خود که میزان و تعداد ساخت و ساز کمتر بود و آنچنان ظاهر و نما اهمیت نداشت، کیفیت کاملاً منطقی و قابلقبول بود. بناهایی که با محصولات این کورهها درست شده است را همچنان میتوان پیدا کرد. بسیاری از بناهای تاریخی، کاروانسراهای قدیمی و… با آجرهای قدیمی یا خشت ساخته شدهاند. اما دیگر محصولاتی با چنین مشخصات تولید نمیشود و وجود ندارد.
کوره آجرپزی مدرن
با توجه به افزایش جمعیت و در پی آن نیاز و افزایش ساخت و ساز، برای سهولت تولید آجر، کورهها آجرپزی هم تغییر کردند. این کورهها امروزه با شکلهای متفاوتی تغییر کرده و ساخته میشوند که هر کدام ویژگی خاص خود را دارد و مشکلات کورههای نوع قبل را ندارند. با هم به بررسی کوتاهی از گونههای مختلف کوره آجرپزی مدرن میپردازیم؛ اما پیش از آن، گونههای کوره آجرپزی مدرن را برمیشماریم.
۱. کوره آجرپزی تنورهای
۲. کوره آجرپزی تونلی
۳. کوره آجرپزی شاتل
۴. کوره آجرپزی هافمن (هوفمن)
کوره تنورهای
این نوع کوره آجرپزی، به نوعی مدل بروز شده کوره سنتی است؛ ولی میتوان گفت قدیمیترین کوره آجرپزی مدرن محسوب میشود. این نوع کوره به شکل عمودی قرار دارد و در کارگاههایی که با این کوره فعال هستند، در مناطقی قرار دارند که از خاک همان منطقه به عنوان مواد اولیه استفاده میکنند. خاک رس و آب اصلیترین مواد اولیه این کورهها برای تولید آجر است و برای حرارت و دما نیز از چوب و سوختهای فسیلی استفاده میشود.
کوره تونلی
همانگونه که از نام این کوره مشخص میشود، روند تولید در آن به شکل تونلی است. یعنی محصول خام ازیکطرف وارد و از طرف دیگر محصول نهایی خارج میشود. این نوع کوره آجرپزی نیاز به فضای زیادی دارند و بیشتر در کارخانههای بزرگ تولیدکننده آجر استفاده میشوند. به صورت خلاصه در این نوع کوره شعله و دما ثابت بوده و محصول در حال حرکت است. روال پیش پخت، پخت کامل و سردشدن محصول در این کوره به ترتیب انجام میشود.
کوره شاتل
این نوع کوره آجرپزی مشابه نوع تونلی است با این تفاوت که فضای مورد نیاز آن کمتر است و انرژی کمتری هم استفاده میشود. در این نوع کوره، آجر روی واگنهایی خاص چیده شده و روی ریل داخل کوره آجرپزی میروند و روال پخت روی آنها انجام میشود. در مجموعه دیرگداز که از تولیدکنندگان بزرگ آجر به خصوص انواع آجر کوره ای (آجر نسوز صنعتی) در ایران است، از تعدادی از این نوع کوره آجرپزی استفاده میشود. البته ابداعاتی منحصراً در مجموعه دیرگداز انجام شده تا از اتلاف انرژی تا حد بسیار زیادی در این کورهها جلوگیری شود.
کوره هافمن
هافمن نام ابداعکننده این نوع کوره آجرپزی است که این نوع کوره هم شباهتهایی به کوره تونلی دارد. فرق این دو نوع کوره در تفکیک مراحل پخت به صورت اتاقکهای مجزا و بهینهسازی مراحل پخت است. در این نوع از کوره مراحل گرمایش و پیش پخت طولانیتر و بهتر از نوع تونلی صورت میگیرد.
جمعبندی
سعی کردیم تا در این مطلب اطلاعات شما را درباره کوره آجرپزی و تولید آجر افزایش دهیم. به طور حتم میدانید که در این کورهها فارغ از نوع سنتی یا مدرن، انواع آجر که در بازار ساخت و ساز یا در حوزه صنعت و ساخت آجر نسوز کوره کاربرد دارند، تولید و پخته میشوند. دیرگداز هم یکی از تولیدکنندگان معتبر آجر نسوز است که تجربهای طولانی در این حوزه دارد. هر نوع اطلاعات در این حوزه و خرید انواع آجر با تماس با مجموعه دیرگداز امکانپذیر است.









